Notice

जिन्सी स्रेस्ता प्रणाली

अरबी शब्द जिनिसबाट आएको जिन्सी शब्दले नगद बाहेकका माल, वस्तु वा सामाग्रीलाई जनाउँछ । जिन्सी कार्यालयको सम्पत्ति हो र कार्यसञ्चालनको  साधन पनि हो । कार्यालयमा टेबुल, दराज, कम्प्युटर, रजिष्टर आदि सामानहरू जिन्सी सामग्रीका उदाहरण हुन् । नेपाल सरकारको जिन्सी लेखा स्रेस्ता प्रणाली वि.सं. २०२० सालमा सुरु भएको हो । यो नयाँ स्रेस्ता प्रणालीको एउटा पाटो हो ।


जिन्सी लेखा/स्रेस्ता प्रणाली
    जिन्सी माल वस्तुको आम्दानी तथा खर्च के कसरी भयो ? कुन सामान के कस्तो अवस्थामा छ । सो देखाउने लगायत जिन्सी व्यवस्थापनका काम कारवाहीलाई व्यवस्थित गराउन राखिने लेखालाई जिन्सी लेखा भनिन्छ । अर्थात जिन्सी लेखा जिन्सी सामान सम्बन्धी लेखाङ्कन हो । जिन्सी स्रेस्ता प्रणालीलाई जिन्सी लेखा प्रणाली पनि भनिन्छ । नेपाल सरकारको जिन्सी स्रेस्ता प्रणाली २०२० सालमा सुरु भएको हो । यो नयाँ स्रेस्ता प्रणालीको एक अभिन्न भाग पनि हो ।

जिन्सी लेखाको उद्धेश्य:-

•    जिन्सीको उपयोगलाई ब्यबस्थित गर्ने ,
•    जिन्सी सामानलाई खोजेको बखत पाउन सहज गराउनु,
•    जिन्सीको आपूर्तिलाई सहज बनाउनु,
•    जिन्सी नियन्त्रण गर्नु,
•    जिन्सी सामानको सुरक्षा गर्नु,
•    जिन्सी सामानको लिलाम बिक्री, मिन्हा र हस्तान्तरणको लेखा राख्नु,
•    जिन्सी आम्दानी खर्च र बाकी को अवस्थालाई अभिलेख राख्नु,
•    व्यवस्थापनलाई आर्थिक निर्णय गर्नका लागि आधार तयार गर्नु,

जिन्सी लेखाको फाइदा तथा महत्वः–

•    जिन्सी  सामानको सुरक्षा हुन्छ ।
•    खोजेको वखत पाउन सकिन्छ ।
•    काम लाग्ने र नलाग्ने जिन्सी सामाग्री छुट्याउन सकिन्छ ।
•    जिन्सी सामग्री खर्च नियन्त्रण गर्न सकिन्छ ।
•    भविश्यमा आवश्यक पर्ने जिन्सीको अनुमान गर्न सकिन्छ ।
•    जिन्सीको आम्दानी खर्चको बाँकीको अवस्था थाहा पाउन सकिन्छ  ।
•    निर्णयकर्तालाई आधार प्रदान गर्दछ ।


नेपाल सरकारको जिन्सी लेखाको सुरुवात
_    नेपालमा २०२० साल अगाडी पुरानै स्रेस्ता प्रणालीबाट स्रेस्ता राख्ने गरिएको,
_    २०२०साल माघ १ मा नेपाल सरकारको जिन्सी स्रेस्ताको सुरुवात भएको पाइन्छ,
_    म.ले.प.फा.नं.४५ देखि ५७ सम्ममा जम्मा १३ फारामहरू मध्ये म.ले.प.फा.नं.५४ निकासी टिप्पणी खारेज गरी बाँकी १२ फारामहरू प्रयोगमा छन् ।

जिन्सी सामान उपलब्ध कसरी हुन्छ त ?
_    खरिदबाट प्राप्त हुन्छ,
_    हस्तान्तरणबाट प्राप्त (अन्य कार्यालय वा संस्थाबाट प्राप्त हुने),
_   आफ्नै उत्पादनबाट/निर्माणबाट
_    दातृ निकायबाट वस्तुगत सहायताको रूपमा मालसामाननै  प्राप्त गरेमा । आदि स्रोतबाट जिन्सी सामग्री प्राप्त हुन्छ ।

जिन्सी सामान खर्च कसरी हुन्छ ?

_    आफ्नै कार्यालयको कामकाजमा उपयोग भएमा,
_    अन्य कार्यालयलाई हस्तान्तरण गरिदिएमा
_    टुटफुट वा हानी–नोक्सानी भै मिन्हा गरिएमा ।
_    लिलाम बिक्री गरिएमा
_    कसैलाई जिन्सीकै रूपमा उपहार वा सहयोग दिएमा

जिन्सी फारामहरू

सुरु अभिलेख फारामहरू
१) खरिद आदेश म.ले.प.फा.नं.४५
२) दाखिला रिपोर्ट म.ले.प.फा.नं.४६
३) हस्तान्तरण फाराम म.ले.प.फा.नं.४८
४) मिन्हा प्रतिवेदन म.ले.प.फा.नं.५०   
५) माग फाराम म.ले.प.फा.नं.५१

जिन्सी अभिलेख किताब तथा टिप्पणी कागजात
१) खर्च भएर नजाने खाता म.ले.प.फा.नं.४७
२) खर्च भएर जाने खाता म.ले.प.फा.नं.५२
३) दाखिला टिप्पणी म.ले.प.फा.नं. ५३
४) निकासी टिप्पणी म.ले.प.फा.नं.५४(२०६२।४।१बाट लागू हुने गरी खारेज गरिएको)
५) बालगिरी दिने म.ले.प.फा.नं.५५
६) बालगिरी लिने म.ले.प.फा.नं.५६

प्रतिवेदन फारामहरू
१) जिन्सी निरीक्षणको वार्षिक प्रतिवेदन म.ले.प.फा.नं.४९
२) जिन्सी मौज्दातको वार्षिक प्रतिवेदन म.ले.प.फा.नं.५७

  खर्च नहुने खाता:-

 

सामान्यतया एक वर्षभन्दा बढी खप्ने जिन्सी मालसामानलाई खर्च भई नजाने जिन्सी मालसामान भनिन्छ । यन्त्र औजार, सवारीसाधन, फोटोकपी मेसिन आदि खर्च भई नजाने जिन्सी मालसामान अन्तर्गत पर्दछन् । यस्ता समानहरुको आम्दानी बाँध्न प्रयोग हुने जिन्सी फारमलाई खर्च नहुने खाता भनिन्छ । यसलाई म.ले.प.फा.नं. ४७ ले जनाइन्छ ।

  दाखिला रिपोर्ट:-

मन्त्रालय, सचिवालय, कार्यालय विभाग, योजना परियोजनामा जिन्सी सामानको उपलब्धि विभिन्न तौर तरिकाबाट हुने गर्दछ । खरिद प्रकृयाबाट वा द्बिपक्षीय वा बहुपक्षीय सम्झौता बमोजिम प्राप्त मालसामान तथा अन्य कार्यालयमा निकायबाट हस्तान्तरण हुन आएका जिन्सी मालसामान प्रविष्टि गर्नका लागि दाखिला प्रतिवेदन तयार गरिन्छ । यसरी विभिन्न प्रकृयाबाट प्राप्त भएका मालसामानको दाखिला गर्न म.ले.प.फा.नं. ४५ को व्यवस्था गरिएको छ ।

 


Other Topics

S.N Title Description
1 Career News and Info भाद्र ११, २०७४
2 क्षेत्रफलका आधारमा विश्वका ५ ठूला र साना मुलुकहरु
3 विकास योजना भन्नाले के बुझिन्छ ?
4 कुन आकारको राष्ट्रिय झन्डा कसको र कहाँको लागि ?
5 उर्लदो सय करोड अभियान
6 DNA Bank
7 पिसकोर
8 Career News and Info जेठ ३०, २०७४
9 जनगणना भन्नाले के बुझिन्छ ?
10 नेपालका बन्यजन्तु आरक्षहरू
Please login to view more important topics.