Notice

Loksewa Updates

महत्वपूर्ण सामान्य ज्ञान

कर तथा गैरकर राजस्व

सकारले जनताको लागि विभिन्न सामाजिक, आर्थिक पूर्वाधार विकास, शान्ति सुरक्षा, नियमित राज्य संचालन आदि कार्यका लागि जनतासँग प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रूपमा उठाएको रकमनै राजस्व हो । राजस्वलाई यसको, प्रकृतिको आधारमा कर राजस्व र गैरकर राजस्वको रूपमा छुट्याउन सकिन्छ ।
राजस्व प्रकार
(क) कर राजस्वः देशको बासिन्दा, नागरिक र उपभोक्ताको नाताले देशको प्रचलित कानुन बमोजिम सरकारलाई अनिवार्य रूपमा तिर्नुपर्ने  तिरोलाई कर (Tax) भनिन्छ । जस्तै आम्दानी (पारिश्रमिक, मुनाफा, लगानीको आय) मा लाग्ने आयकर, बस्तुको आयात–निर्यातमा लाग्ने भन्सार महसुल, बस्तु वा सेवाको उपभोगमा लाग्ने मूल्य अभिबृद्धि कर, उत्पादन र विक्रीमा लाग्ने अन्तशुल्क, सम्पत्ति आर्जन वा सम्पत्ति राखेको  मा लाग्ने सम्पत्ति कर आदि राजस्वको उदाहरण हुन् ।  कर जनप्रतिनिधिको निर्णयविना लगाउन सकिदैन । त्यसैले त भनिन्छ ''No Tatxation Without Represenation"
प्रत्यक्ष कर
    सुरुमा जुन व्यक्तिले कर तिर्दछ, उसैले करको अन्तिम भार पनि व्यहोर्नु पर्ने करलाई प्रत्यक्ष कर भनिन्छ । यस करमा कानुनी करदाता र वास्तविक करदाता एउटै हुन्छन् । करदाताले करको भार अरुलाई सार्न सक्दैन । आय र सम्पत्तिमा आधारित करहरू जस्तैः आयकर, सम्पत्तिकर, ब्याजकर, सवारी साधनकर, मालपोत आदि प्रत्यक्ष कर अन्तर्गत
पर्दछन् ।
अप्रत्यक्ष कर
    करको भार सार्न सकिने अर्थात करको प्रभाव पर्ने व्यक्तिले त्यसको भार वहन गर्नु नपर्ने प्रकृतिको करलाई अप्रत्यक्ष कर भनिन्छ । यस करमा कानुनी करदाता र वास्तविक करदाता फरक फरक व्यक्ति हुन्छन् । कानुनी करदाताले करको भार मूल्य मार्फत अरुमा सार्न सक्दछ । वस्तु तथा सेवामा आधारित भन्सार महसुल, मूल्य अभिवृद्धि कर, अन्तःशुल्क आदि करहरू अप्रत्यक्ष कर अन्तर्गत पर्दछन् ।
(ख) गैरकर राजस्व  सरकारद्वारा सम्पादन गरिने प्रशासनिक कार्यहरू वापत, वस्तु तथा सेवाको मूल्य वापत, लगानीको प्रतिफलको रूपमा तथा अनुदान एंव उपहार स्वरूप सरकारलाई प्राप्त हुने आम्दानीलाई गैरकर राजस्व भनिन्छ ।अर्थात सरकारले कर वाहेक अन्य स्रोतहरूबाट प्राप्त गर्ने आम्दानीनै गैरकर राजस्व हो । गैरकर राजस्वको मुख्य उद्देश्य राजस्व संकलन नभई समाजमा अमन चयन, शान्ति कायम गर्नु र जनतालाई सेवा सुविधा उपलब्ध गराउनु हो ।
गैरकर राजस्वका प्रमुख स्रोतहरू

(१)    दस्तुर तथा शुल्क
_     फर्म रजिष्ट्रेशन दस्तुर
_    एजेन्सी रजिष्ट्रेशन दस्तुर
_    पर्यटन सेवा शुल्क
_    भिसा शुल्क आदि
(२)     दण्ड, जरिवाना र जफत
_   न्यायिक दस्तुर दण्ड, जरिवान र जफत
_   प्रशासनिक दण्ड, जरिवाना र जफत
(३)     सरकारी सम्पत्ति, सेवा तथा वस्तुको विक्री तथा भाडावाट सरकारलाई प्राप्त हुने आय
_    जलस्रोत क्षेत्रको आय
_    शिक्षा, वन, यातायात आदि क्षेत्रको आय
(४)     लाभांश
    वित्तीय, ब्यापारिक, औद्योगिक र सेवामूलक प्रतिष्ठानमा भएको लगानी वापत प्राप्त हुने,आयद
(५)     ब्याज आय
    वित्तीय, ब्यापारिक आदि प्रतिष्ठानमा भएको लगानी वापत प्राप्त हुने ब्याज आय,
(६)     रोयल्टी र सरकारी सम्पत्ति विक्री
_    खानी, क्यासीनो तथा जलस्रोत सम्वन्धी रोयल्टी
_    सरकारी घरजग्गा तथा सामान विक्री
(७) साँवा फिर्ता
_     सरकारले ऋण लगानी गरेका प्रतिष्ठानवाट प्राप्त साँवा फिर्ता रकम
(८)     दातब्य उपहार तथा विविध आयः सरकारलाई प्राप्त हुने विभिन्न चन्दा, दान, उपहार र विविध आय


Other Topics

S.N Title Description
1 मलाला दिवस
2 Career News and Info भाद्र १४, २०७४
3 सन् २०१४ सम्मका ICC T-20 विश्वकप विजेता राष्ट्रहरु
4 हनि ट्रयापिङ्ग भनेको के हो ?
5 नोवेल पुरस्कार घोषणा हुने दिनहरू/घोषणा गर्ने निकाय
6 Cardinal, Ordinal and Nominal Numbers
7 अध्यादेश भनेको के हो ?
8 सुशासन भनेको के हो ?
9 Career News and Info श्रावण ४, २०७४
10 चौथो विक्स सम्मेलन भारतको नयाँ दिल्लीमा
Please login to view more important topics.